İlgi Belirsizliği (reference ambiguity)

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Doğal dil işleme açısından bir kelimenin hangi kelime ile ilişkili olduğunun muğlak olduğu durumlardır. Genelde zamirler için bu problem yaşanır. Örneğin “Ali ile Veli kavga ettiler. O çok sinirliydi.” cümlelerindeki O zamirinin tam olarak Ali’ye mi Veli’ye mi işaret ettiği belirsizdir. Daha fazla bilgi için: Kelime-anlam belirsizliği (word-sense ambiguity) Yapısal […]

Devam

Yapısal Belirsizlik (Structural Ambiguity)

Yazan: Şadi Evren ŞEKER Bir kelimenin yapısal olarak ifade ettiği bilginin belirsiz olmasıdır. Tam bir yapısal belirsizliğe örnek “yaşlı kadın ve erkekler” örneğinde görülebilir. Burada yaşlı olan sadece kadın mıdır? Yoksa kadın ve erkekler midir? Elbette bu soruya bağlı olarak çoğul olan kimdir sorusu da sorulabilir (kadınlar mı kadın mı ?) Yapısal belirsizlikler genelde bir […]

Devam

Kelime-İfade Belirsizliği (word-sense ambiguity)

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bir kelimenin ifade ettiği anlamdaki belirsizliktir. Anlam belirsizliği de denilebilir. Genellikle biir dilde bulunan eşsesli kelimelerden kaynaklanan belirsizliklerdir. Örneğin Türkçede yüz kelimesi türkçede 4 farklı anlama gelmektedir ( sayı, denizde yüzmek, deri yüzmek ve çehre anlamlarında). Bu kelimenin cümle içerisinde kullanımı da problem oluşturmakta ve cümlede tam olarak hangi anlama […]

Devam

Belirsizlik (ambiguity, muğlaklık, ikircimlik)

Yazan: Şadi Evren ŞEKER Doğal dil işleme açısından belirsizlik bir cümlede birden fazla anlamı bulunduran kelime, kelime grubu yada cümle sonucunun olmasıdır. Doğal dil işlemede üç tip belirsizlik bulunur: Kelime-anlam belirsizliği (word-sense ambiguity) Yapısal belirsizlik (structural ambiguity) İlgi belirsizliği (referential ambiguity)

Devam

Bağlaç (conjunction)

Yazan: Şadi Evren ŞEKER İki farklı anlamsal kavramı birbirine bağlamak için kullanılan kelime tipleridir. Uyum bağlaçları (coordinate conjunction) ve Şart bağlaçları (Subordinate conjunction) (veya zarf bağlaçları veya yan cümlecik bağlaçları) olarak iki grupta incelenebilir. Uyum bağlaçları anlamca birbirine yakın iki grubu bağlamak için kullanılır. Örneğin “ali ve veli okula gitti” cümlesindeki ve bağlacı anlamca uyumlu […]

Devam

Edat (preposition)

Yazan: Şadi Evren ŞEKER Bir isim kelime grubunun cümle içerisindeki rolünü belirten kelime çeşididir.  Örneğin “ile” edadı genelde bir NP (noun phrase, isim kelime grubunun) kullandığı aracı ifade eder. Örneğin “ankaraya uçak ile gitti” cümlesindeki gitmek fiilinin uçak aracı ile olması gibi veya “tahtaya kalem ile resim çizdi” cümlesindeki çizmek fiilinin kalem aracı ile olması […]

Devam

zarf (adverb)

Yazan: Şadi Evren ŞEKER Zarflar bir fiili (verb) bir sıfatı (adjective) veya başka bir zarfı tanımlamak için kullanılan kelimelerdir.  Kelimeler kök olarak isim veya sıfattan türetilebilir. Bu türetme işlemi sırasında genelde sıfat olarak kullanılan kelimeler ek almazken isimden gelen kelimelerin isimden sıfat yapım eki kullandıkları görülür. Öreğin “hızlı sürmek” kelime grubunda hızlı kelimesi sürmek fiilini […]

Devam

Sıfat (adjective)

Yazan: Şadi Evren ŞEKER Genel anlamda isim olarak kabul edilebilen ancak başka bir ismin bir özelliğini belirtmeye yarayan kelimelerdir. Kısaca ADJ olarak kullanılırlar. Örneğin, kırmızı, güzel veya yavaş birer sıfattır. Bu örneklerin ortak yanı kelimelerin birer özellik ifade etmeleridir. Ayrıca anlam itibariyle birer özellik belirtmeyen isimlerde ek alarak bu gruba dahil olabilir. Örneğin cam kelimesi […]

Devam

Fiil (verb)

Yazan: Şadi Evren ŞEKER Bir eylemi belirten kelimelerdir.  Doğal dil işleme dünyasında daha çok V harfi olarak kısaltılırlar. Genelde bir fiilin ektisi altında kalan bir obje (mefûl) ve bu fiili yapan kişi (subje, Fâil) bulunur. Ayrıca fiilin yapıldığı zaman ve fiilin yapılış şeklini belirten belirleyicilerde bulunabilir. Örneğin “Ali Baba kapıyı açtı.”  cümlesindeki Ali Baba fâil, […]

Devam

Özel isim (hususî isim, proper noun)

Yazan: Şadi Evren ŞEKER Bir varlığa has, sadece o varlığı işaret eden isimlere verilen isimdir. Örneğin Şadi Evren ŞEKER bir insan ismidir ve sadece bir insanı ifade eder. Bir anlamda cins ismin tersi niteliğinde olarak bir çeşit veya tür değil de sadece bir bireyi temsil eden isimlerdir. Örneğin kedi cins isim olurken tekir hususi bir […]

Devam