Malumat Çıkarımı (Knowledge Retrieval)
Yazan : Şadi Evren ŞEKER Malumat çıkarımı aslında bilişsel bilimin (cognitive science) çalışma alanlarından olmakla beraber insanlığın çok eskiden beri kendi adına yaptığı bir eylemin ismidir. Basitçe insanoğlunun gözlemleyerek, okuyarak, dinleyerek, düşünerek veya benzeri eylemlerle dış veya iç dünyasından bir…
Malümat İfadesi (Knowledge Representation)
Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinde oldukça önemli konulardan biriside işlenen veri, bilgi, malumat veya ifranın (data,information,knowledge, wisdom) gösterilmesi ve işlenebilmesidir. Temel olarak bilgisayar bilimlerinin yapay zeka konusunun araştırma alanına giren malumat ifadesi konusu “nasıl düşünüyoruz?” sorusuna da cevap…
Sıfır Bilgi İspatı (Zero-Knowledge proof)
Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinin bir çalışma alanı olan veri güvenliği konusunda kullanılan bir algoritmadır. Sıfır bilgi protokolü (zero knowledge protocol) ismi de verilir. Algoritmanın çözmeye çalıştığı problem aslında oldukça eski ve sık rastlanır bir problemdir. “Bir bilgiyi…
Sözdizim (Syntax)
Yazan : Şadi Evren ŞEKER Temel olarak bir dilde (language) tanımlı olan öğelerin (kelime, işlem, sembol yada değerlerin) anlamlı bir dizilim oluşturmasıyla ilgilenen bilimdir. Örnekler Örneğin Türkçe için aşağıdaki cümle anlamlı bir cümledir: “Ali okula geldi” yukarıdaki cümlede herhangi bir…
Anlambilimsel Tertip (Semantic Composition)
Yazan : Şadi Evren ŞEKER Doğal dil işleme çalışmaları sırasında bir metinden (derlem (corpus) , paragraf , cümle veya kelimeden) çıkarılan anlamın bilgisayar tarafından bir şekilde modellenmesi gerekmektedir. Bu modelleme sırasında kullanılan gösterim çeşitlerine anlambilimsel tertip ismi verilir. Anlambilimsel dilbilgisi…
Dinamik Markof Kodlaması ile Sıkıştırma (Data Compression Using Dynamic Markov Coding)
Yazan : Şadi Evren ŞEKER Not: Bu yazı Dr. Banu Diri’nin veri sıkıştırma dersi sırasında hazırladığım rapordan alıntıdır. Kendisine buradan teşekkürü bir borç bilirim. Bu yazının amacı, Dinamik Markov Coding kullanılarak sıkıştırma yöntemini incelemektir. Bu yazı, “Data Compression Using Dynamic…
İstatistiksel Dilbilim (Probabilistic Linguistic)
Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar mühendisliğinin bir alt kolu olan yapay zeka çalışmalarında amaçlardan birisi de insan gibi davranan veya insanı anlayarak yorum yapabilen yazılımlar elde etmektir. Bu amaçla makine insan sınırının (man machine boundary) üzerinde çeşitli çalışmalar yapılmıştır….
Simetrik Şifreleme (Symmetric Encryption)
Yazan : Şadi Evren ŞEKER İçerik 1. Sistemin kurulması 2. Şifreleme (Encryption) 3. Açma (Decryption) 4. Sonuç Bilgisayar bilimlerinin önemli konularından birisi de veri güvenliğidir. Bu konuda yapılan çalışmaların bir kısmı şifreleme (cryptography) başlığı altında toplanabilir. Basitçe matematiksel yöntemler kullanılarak…
Augmented Transition Network (ATN, Uzatılmış Geçiş Ağı)
Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinde özellikle de yapay zeka konusunda ve buna bağlı diğer alt dallarda (örneğin doğal dil işleme) kullanılan bir graf teori (graph theory) gösterimidir. Kelime anlamı olarak uzatılmış geçiş ağı (tehir-i intikal şebekesi) denilen ağların…
Definite Clause Grammer (Belirli Cümle Dilbilgisi DCG)
Yazan : Şadi Evren ŞEKER Kısaca DCG olarak da adlandırılan bu yapılar, doğal dil işleme konusunda şablon (template) yapılarından daha farklı ve daha insana yakın bir yapıya sahiptir. DCG’ye göre cümlede bulunan yazıların birer dizgi (String) veya harf olarak görülmesinden…