Allen Fasıla Mantığı (Allen’s Interval Logic)
Yazan : Şadi Evren ŞEKER 1983 yılında James F. Allen tarafından ortaya atılan ve zaman modellemek için kullanılan mantıktır. Bu mantık bilgisayar bilimlerinde zaman çıkarımına dayalı doğal dil çalışmalarında önemli bir modelleme şeklidir. Mantık basitçe olayları ve olaylar arasındaki ilişkileri…
Haber (Predicate)
Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinde önemli bir rol oynayan dilbilimi ve dil felsefesinin önemli unsurlarından birisidir. Bir cümlenin iki önemli unsurundan birisi olarak kabul edebiliriz. Haber-müpteda ilişkisi (Subject-Predicate) veya Özne-yüklem ilişkisi de denilebilir. İçerik 1. Haberin dilbilimsel incelemesi…
Şekli Mantık (Kipler Mantığı, Modal Logic)
Yazan : Şadi Evren ŞEKER Mantığın bir türü olan şekli mantığında şekiller (modal) bir kaziyenin (önerme) doğruluğunu göstermek için kullanılır. Genel olarak şekil mantığında gösterilen 3 tip şekil bulunur: olabilirlik (possibility) ihtimal (probability) gereklilik (necessity) Doğal dil açısından ve dilbilim…
Zamansal Mantık (Temporal Logic)
Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar mühendisliğinin önemli parçalarından birisi de modellemedir. Çeşitli alanlarda veri modellemesi yapılan bilgisayar bilimlerinin, modellemeye ihtiyaç duyduğu bir konu da zaman modellemesidir. Yani kaziyelerin (önerme, predicate) ifade ettikleri zamanı modellemek için bir sistem geliştirilmesi gerekmektedir….
Dilbilgisel Bakış (Grammatical Aspect)
Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinin güncel araştırma konularından olan doğal dil işleme (natural language processing) ve dil bilim (linguistics) konusundan önemli olan bilbilgisel bakış (grammatical aspect), kabaca bir fiilin zamanının başka bir fiil ile aynı bakışa sahip olmasıdır….
Kelimebilimsel Bakış (Lexical Aspect)
Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinin bir çalışma alanı olan doğal dil işleme (Natural Language Processing) konusunda özellikle zaman kavramı önemli bir yer tutar. Bir eylemin (fiil , event) zamanının tutulması için çeşitli sınıflandırma yöntemleri geliştirilmiştir. Bu yöntemlerden birisi…
Reichenbach Zaman Analizi (Reichenbachian Tense Analysis)
Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinin çalışma alanlarından birisi olan doğal dil işleme ve bu alana bağlı olarak çalışılan soru cevaplama (question answering) konularında zaman çıkarımı ve olayların zamanlarının tespit edilmesi (tense, modal, aspect) önemli bir yer tutar. Olay…
Minimax Ağaçları (Minimax Tree)
Minimax Ağaçları (Minimax Tree) Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar mühendisliğinde, yapay zeka konusunda kullanılan bir karar ağacı türüdür. Aslında minimax ağaçları bilgisayar bilimlerine işletme bilimindeki oyun teorisinden (game theory) girmiştir. Temel olarak sıfır toplamlı bir oyunda (zero sum…
Yahut Şifrelemesi (XOR Encryption)
Yazan : Şadi Evren ŞEKER Veri güvenliğinde kullanılan en basit şifreleme algoritmalarından birisidir. Şifreleme ailesi olarak blok şifreleme (Block Cipher) ailesinden simetrik şifreleme olarak kabul edilebilecek olan bu şifreleme algoritmasında mesaj önce verilen blok boyutunda parçalara bölünür. Ardından her parça…
Atomluluk (Atomicity)
Yazan: Şadi Evren ŞEKER Latince bölünemez anlamına gelen atom kökünden üretilen bu kelime, bilgisayar bilimlerinde çeşitli alanlarda bir bilginin veya bir varlığın bölünemediğini ifade eder. Örneğin programlama dillerinde bir dilin atomic (bölünemez) en küçük üyesi bu anlama gelmektedir. Mesela C…