Sözdizim (Syntax)
Yazan : Şadi Evren ŞEKER Temel olarak bir dilde (language) tanımlı olan öğelerin (kelime, işlem, sembol yada değerlerin) anlamlı bir dizilim oluşturmasıyla ilgilenen bilimdir. Örnekler Örneğin Türkçe için aşağıdaki cümle anlamlı bir cümledir: “Ali okula geldi” yukarıdaki cümlede herhangi bir…
Anlambilimsel Tertip (Semantic Composition)
Yazan : Şadi Evren ŞEKER Doğal dil işleme çalışmaları sırasında bir metinden (derlem (corpus) , paragraf , cümle veya kelimeden) çıkarılan anlamın bilgisayar tarafından bir şekilde modellenmesi gerekmektedir. Bu modelleme sırasında kullanılan gösterim çeşitlerine anlambilimsel tertip ismi verilir. Anlambilimsel dilbilgisi…
Stokastik Süreç (Stochastic Process)
Yazan :Şadi Evren ŞEKER Stochastic Process kelimesini kısaca tesadüfi değişkenlere (random variables) bağlı süreç olarak tanımlayabiliriz. Bu terimi Türkçede rastgele süreç olarak kullananlar da bulunmaktadır. Olasılık biliminde iki farklı tanımı bulunur: Rasgele çıktı üreten bir seri olay veya süreç Bir…
Dinamik Markof Kodlaması ile Sıkıştırma (Data Compression Using Dynamic Markov Coding)
Yazan : Şadi Evren ŞEKER Not: Bu yazı Dr. Banu Diri’nin veri sıkıştırma dersi sırasında hazırladığım rapordan alıntıdır. Kendisine buradan teşekkürü bir borç bilirim. Bu yazının amacı, Dinamik Markov Coding kullanılarak sıkıştırma yöntemini incelemektir. Bu yazı, “Data Compression Using Dynamic…
Algoritma Analizi (Teory of Algorithms) Automata (Otomatlar) Bilgisayar Matematiği Graf Teorisi Temel Bilimler
Markof Modeli (Markov Model)
Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimleri de dahil olmak üzere pekçok bilim ve mühendislik alanında kullanılan markof modelleri aslında graf teorisinin (graph theory) bir uygulamasıdır. Basitçe düğümleri (nodes) durumlardan oluşan ve bu durumlar arasında istatistiksel geçişi modelleyen kenarları (edges)…
Hamilton Yolu (Hamiltonian Path,hamiltonian circuit)
Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinde veri modellemede kullanılan graf teorisinde (graph theory) kullanılan bir yol (path) biçimidir. Tanımı oldukça basittir. Buna göre bir yolun (path) Hamilton yolu olabilmesi için bir kere geçilen kenardan (edge) tekrar geçilmemesi gerekir ve…
İstatistiksel Dilbilim (Probabilistic Linguistic)
Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar mühendisliğinin bir alt kolu olan yapay zeka çalışmalarında amaçlardan birisi de insan gibi davranan veya insanı anlayarak yorum yapabilen yazılımlar elde etmektir. Bu amaçla makine insan sınırının (man machine boundary) üzerinde çeşitli çalışmalar yapılmıştır….
Simetrik Şifreleme (Symmetric Encryption)
Yazan : Şadi Evren ŞEKER İçerik 1. Sistemin kurulması 2. Şifreleme (Encryption) 3. Açma (Decryption) 4. Sonuç Bilgisayar bilimlerinin önemli konularından birisi de veri güvenliğidir. Bu konuda yapılan çalışmaların bir kısmı şifreleme (cryptography) başlığı altında toplanabilir. Basitçe matematiksel yöntemler kullanılarak…
Algoritma Analizi (Teory of Algorithms) Automata (Otomatlar) Doğal Dil İşleme (NLP) Temel Bilgisayar Kavramları Yapay Zeka (Artificial Intelligence)
Augmented Transition Network (ATN, Uzatılmış Geçiş Ağı)
Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinde özellikle de yapay zeka konusunda ve buna bağlı diğer alt dallarda (örneğin doğal dil işleme) kullanılan bir graf teori (graph theory) gösterimidir. Kelime anlamı olarak uzatılmış geçiş ağı (tehir-i intikal şebekesi) denilen ağların…
Definite Clause Grammer (Belirli Cümle Dilbilgisi DCG)
Yazan : Şadi Evren ŞEKER Kısaca DCG olarak da adlandırılan bu yapılar, doğal dil işleme konusunda şablon (template) yapılarından daha farklı ve daha insana yakın bir yapıya sahiptir. DCG’ye göre cümlede bulunan yazıların birer dizgi (String) veya harf olarak görülmesinden…
