Algoritma Analizi (Teory of Algorithms) Automata (Otomatlar) Derleyiciler Doğal Dil İşleme (NLP) Programlama Dilleri Temel Bilgisayar Kavramları
İçerikten Bağımsız Gramer (context free grammer, CFG)
Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinde, dil tasarımı sırasında kullanılan bir gramer tipidir. Basitçe bir dilin kurallarını (dilbilgisini, grammer) tanımlamak için kullanılır. Örneğin: S -> a Yukarıdaki dil tanımında bir büyük harfle gösterilen (S) bir de küçük harfle gösterilen…
Algoritma Analizi (Teory of Algorithms) Automata (Otomatlar) Derleyiciler Doğal Dil İşleme (NLP) Temel Bilgisayar Kavramları
İçerikten bağımsız dil (Context Free Language, CFL)
Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinde bir dilin tasarımı sırasında, içerik bağımsız bir gramer ile oluşturulması durumudur. Basitçe bir aşağı sürüklemeli otomat (push down automata) tarafından kabul edilen dil çeşididir. Bazı kaynaklarda bağlamdan bağımsız dil olarak da geçmektedir. Örneğin…
EBNF (Uzatılmış BNF, Extended Backus Normal Form)
Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinde dil tasarımı konusunda kullanılan backus normal şeklinin (backus normal form) özel bir halidir. Basitçe standart BNF’te yazılan kuralların birleştirilerek daha sade yazılmasını hedefler. Bu durumu aşağıdaki örnek üzerinden görebiliriz: Örneğin BNF olarak yazılan…
Kapak Fonksiyonu (Trapdoor Function)
Yazan : Şadi Evren ŞEKER Tek yönlü fonksiyon (one way function) veya kilit fonksiyonu (padlock function) ismi de verilen bu fonksiyon tiplerinin en temel özelliğ tersinin olmamasıdır. Basitçe bir sayının bir fonksiyona verilmesi sonucunda çıkan değerden tekrar sayının orjinal halinin…
Algoritma Analizi (Teory of Algorithms) Bilgisayar Felsefesi Temel Bilgisayar Kavramları Veri Yapıları
Dolaylı sıralama (Indirect Sort, Gayrimüstakim sıralama)
Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinde sıralama işleminin çok büyük veriler üzerinde yapılması durumunda tercih edilen bir sıralama yöntemidir. Basitçe sıralama işleminin doğrudan verilerin yerinin değiştirilemsi ile değil de daha çok bu verileri gösteren gösterici (pointer) veya nesne atıfları…
Bora Saldırısı (Tempest Attack)
Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar güvenliği sağlanması sırasında, bilgisayarların yaymış olduğu, ses, radyasyon, ışık gibi yan yayılımların kullanılması ile gizli bilginin elde edilmesidir. Örneğin, şifreleme yapılan bir bilgisayar odasında, saldırgan tarafın ses dinlemesi yaptığını düşünelim. Normalde hiç bir bilgi…
Harici Sıralama (External Sort)
Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bir sıralama algoritmasının tamamının bilgisayarın hafızasına (Memory, RAM) yüklü olmaması durumudur. Yani klasik olarak bir dizi (array) veya bağlı liste (linked list) üzerinde yapılan sıralamaları dahili sıralama (internal sort) olarak isimlendirmek mümkündür. Harici sıralama klasik…
Kelime (Lexeme)
Yazan : Şadi Evren ŞEKER Doğal dil işlemenin (natural language processing) en önemli parçası olan ve bir dildeki en küçük anlamlı birim olan İngilizcedeki “Lexeme” kelimesi, genelde “kelime” kelimesine karşılık olarak kullanılmaktadır. Bu tam olarak yanlış olmasa da yanlış anlaşılmaya…
Soru Cevaplama (Question Answering, QA)
Yazan: Şadi Evren ŞEKER Doğal dil işleme (natural language processing) çalışmalarının bir parçası olan soru cevaplama çalışmalarında amaç, doğal dildeki bir soruya doğru cevap verebilmektir. Soru cevaplama çalışmalarını bir kaç farklı şekilde gruplamak mümkündür. Unutulmaması gereken, soru cevaplama çalışmalarının hedefinde…
Sayıcı Şekli Şifreleme (Counter Mode Encryption, CTR, CM, ICM, SIC)
Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bu şifreleme yöntemi genelde blok şifreleme (block cipher) için kullanılsa da farklı şifrelem yöntemlerinin de çıkmasını sağlamıştır. Yöntem aslında mükemmelinde tekrar etmeyen bir sayı üretecine dayanmaktadır. Yani matematiksel olarak bir fonksiyon sürekli sayı üretmekte ancak…
